انتزاعی: هنر طراحی قسمت ۱: اولافور الیاسون
زیرنویس اختصاصی فیلیمو
می‌خوام با شما یه آزماش رو طراحی کنم
معنی‌اش اینه که من و شما قراره همکاری کنیم
تا این اتفاق بیفته... خیلی خوب میشه اگه تمام چراغ‌ها
چراغ صفحه‌ای رو که بهش نگاه می‌کنید، خاموش کنید
هر زمانی که خواستید، می‌تونید قسمت رو متوقف کنید و بیایید بیرون
ولی به صفحه
به مانیتور و تلویزین به‌عنوان یه چراغ فکر کنید
شما نباید به خود چراغ نگاه کنید شما دارید به فضای اطراف چراغ نگاه می‌کنید
و به این توجه می‌کنید که چطور توی این فضا هستید
حالا بیایید... بیایید شروع کنیم خب، اینو ببینید
اول از همه این رو زرد می‌کنم
رنگ زرد رو خیلی دوست دارم
حالا نگاه کنید که اتاق درواقع چطور زرد رنگ شده
از رنگ زرد لذت ببرید
یه نفس عمیق بکشید
حالا بیایین رنگ رو عوض کنیم
دیدید رنگ اتاق هم چقدر سریع عوض شد؟
رنگ قرمز به شما آرامش بیشتری می‌ده خسته‌تون می‌کنه و آروم‌تون می‌کنه
حالا اینجا، با یه رنگ آبی دقیق بیدار می‌مونید
خب، تقریباً هر رنگی یه راه مختص شده رو داره تا روی ما اثر بذاره
هنر هم درباره‌ی همینه
شما همکار مؤلف من هستید
شما شخصیت اصلی هستید هرچی می‌بینید کاملاً به خودتون وابسته‌اس
اولافور الیاسون
هنرمند، معمار و پدیده‌ی طراحی
دربرابر کار اولافور شما اول می‌گید «وای» و
بعدش میگید «آهان!»
اولافور الیاسون برای
فضاهای همگرا و تجربه‌گرا معروفه
هنرمندیه که واقعاً با فضای اطرافش درگیر میشه
الیاسون واقعاً یه هنرمند و یه شعبده‌باز تردسته
هیچ هنرمند زنده‌ی دیگه‌ای نیست
که در چنین مقیاس جهانی‌ای مثل اولافور کار کنه
برای اون، تغییر دنیا به معنای تغییر شکل نجربه‌اندوزی ما در دنیاست
(برلین)
اینجای کارگاه منه... در برلین
کارگاه جائیه که توش
یه گروه دارم ما با هم کار می‌کنیم تا اثر هنری بسازیم
من دو دارم کارگاهم خیلی هیجان‌انگیز و جادوئی باشه
و قادر باشه کارهایی بکنه که جای دیگه نتونی انجامشون بدی
چون کلی بازی می‌کنیم
نه منطقیه و نه واقع‌بینانه
منظورم اینه که این فقط هنره
پس یعنی مثل این نیست که از واقعیت وارد رویایی فانتزی‌گونه بشی. نه؟
درواقع وارد کارگاه میشی
و دنیای واقعی رو زیر میکروسکوپ می‌بینی
آینه الان به سمت مرکزه
آره، ولی معنیش اینه که آینه‌ای که رو به مرکزه
همزمان یه توپ هم هست
آره - درسته -
منظورم اینه که، خیلی چیزها اتفاق میفته
که دراقع خیلی هم
با دقت دیده نمیشه
فکر کنم خیلی جالب‌تر باشه اگه
اینو به این وصل کنیم؟
چون یه جورایی قلاب‌هاش خیلی جلب توجه میکنه
خیلی خب، بریم سراغش
فیل؟ بله
اولافور انواع
مختلفی از متریال و همینطور
(آی وی وی، هنرمند)
شکل‌های متفاوتی از ساختن رو دوست داره
بنابراین، این گشودگی شیوه‌ها براش
به مثابه یک نوع هنر جدیده
(فضای شعله‌ور شبکیه- ۲۰۱۸)
خیلی از کارهام درحال کشف تصورمون
از حقیقته، که به نوع نگاه شما وابسته است
در حین اینکه در فضا حرکت می‌کنیم حقیقت رو هم می‌سازیم
وقتی به یه اثر هنری نگاه میکنی
اونطوری بنظر میاد که می‌بینی‌اش
این تویی که داری شنیده میشی
کار من کاملاً به بیننده وابسته است
تبدیل ایده‌ها به اثر هنری
و این مثل تماشای مثلا نتقلیکس می‌مونه
مشخصاً وقتی یکی داره چیزی تماشا میکنه، اینجا داریمش
سلام. و بعد
مثلاً فرض می‌کنم اینجا یه صفحه نمایشه
شاید جالب باشه که کشف کنیم مردم واقعاً دارن به چی نگاه می‌کنن
منظورم اینه که جدی جدی چه خبره
قضیه‌ی اینه که این یه وضعیت ساخته شده است
بذارید نشون‌تون بدم
می‌بینی؟ این شمایی، و این هم.. دوربین. درسته؟
ببینید. این افراد در اینجا تمام دور من هستن
منظورم اینه که چیزی که به ما نشون داده میشه اینه که
«آها داره با دوربین حرف میزنه... » ولی درواقع
من نمی‌گم این دستکاری شده... ولی میدونی
این... این تصویر قطعاً ساخته شده است
یک کمی شبیه به همین قسمت
خیلی خب چرا با مارک حرف نمیزنی؟ - همینجا یه لحظه -
وقتی شروع به کار کردم خیلی به
فضای میان دیوارها علاقمند بودم
منظورم فضای مخفی ئه که... حدس می‌زدم
حدس می‌زدم هوا باشه ولی چطور می‌تونستم این «هیچی» رو نشون بدم؟
بنابراین، یکی از نخستین کارهام تلاشی بود برای نمایش رنگین کمان
(زیبایی، ۱۹۹۳)
به این فکر می‌کردم که رنگین کمان چطور تشکیل میشه
ولی درواقع حقیقت اینه که کار خاصی برای تشکیلش انجام نمیشه
فقط به زاویه‌ی دید، قطرات آب و نور وابسته است
و اگر چشم و دیدنی در کار نباشه
بنابراین این زاویه دیده نمی‌شه و درواقع دیگه رنگین کمانی وجود نخواهد داشت
فرد کناریِ شما، رنگین کمانی رو که شما می‌بینید، نمی‌بینه
چون چشمش جای دیگه‌ای رو می‌بینه
این فضائیه که تماماً به حضور شما وابسته است
وقتی از نمایشگاه میرید بیرون هیچ‌کس اونجا نیست
و هم‌چنین اثر هنری‌ای هم نیست
درحقیقت نمایشگاه درباره‌ی رنگین کمان نیست
«آیا به چشمای خودم و به قابلیتم در
کنش در جهان اعتماد دارم؟»
خب پس، چرا این چیزها رو درست می‌کنم. نه؟
(ایسلند)
من در دانمارک بزرگ شدم اما زمان زیادی رو
با پدرم در ایسلند سپری کردم
و از آب، و یخ و مه و هرچیزی که در طبیعت در اختیارم می‌ذاشت استفاده می‌کردم
این ارجاع به طبیعت رو در کارهام دوست دارم
(شکل رودش شما بالعکس شده، ۱۹۹۹)
بذار ببینم میشه از مردم که به این کار نگاه می‌کنن فیلم گرفت یا نه
ببخشید، اینجا عکاسی و فیلمبرداری ممنوعه
باشه، من هنرمند این اثرم مطمئنم مشکلی نیست که خودم فیلم بگیرم
طبیعت برای من به راهی جهت
ساختن یه زبان تبدیل شد
زبانی که مردم بتونن باهاش ارتباط بگیرن
چون هرکسی یه رنگین کمان می‌شناسه
(مجمع مِه، کاخ ورسای، ۲۰۱۶)
یه پدیده‌ی طبیعیه که خیلی ساده بدست میاد
و آب چون داره میریزه ذهن به سمت
زمان در حال گذار کشیده میشه
به این دلیل آبشارها رو خیلی دوست دارم
چون خیلی جالبه که فقط از راه
تماشای سرعت سقوط آبشارها، حسی از ابعاد و اندازه‌ها به آدم دست میده
به همین دلیل این آبشار رو زیر پل بروکلین ساختم
(آبشار نیویورک، ۲۰۰۸)
چون مثلاً اگه
از سمت منهتن بهش نگاه کنید، می‌گید
«وای خدا... پل بروکلین چقدر بزرگه
و فاصله‌ی ایست ریور خیلی زیاده»
و به محض اینکه متوجه ابعاد آبشار میشی
فهمی هم از اندازه‌ی خودتون به دست میارید
و اینجاست که جالب میشه. نه؟
تمام ماجرا درباره‌ی منظره و کوه و طبیعت و این چیزا نیست
درباره‌ی خود ماست
(آبشار، کاخ ورسای، ۲۰۱۶)
کی توانش رو داره که
کاری در چنین ابعادی انجام بده؟
(کارول بکر، رئیس دانشکده‌ی هنر دانشگاه کلمبیا)
شگفت‌انگیزه
باید خیلی از ایده‌ات مطمئن باشی
که مشتاق رفتن به سمت چنین ریسکی باشی
چنین چیزی رو تو هنرمندای زیادی نمی‌بینی
شیوه‌ای که کار می‌کنم
اینطوریه همه‌چیز با ایده شروع میشه. خب؟
بنابراین یه ایده مثل این... اینجا
و بعد، بلافاصله مشکلی داری که این ایده هنوز هیچ زبانی نداره
و بعد اون فضای زیبا و جذابی پدید میاد که برای بیان ایده‌ات، زبانی رو پیدا می‌کنی
قبل از این هم، ایده خودش از یه جایی میاد دیگه، درسته؟
بنابراین پیش از خود ایده، یه چیزی باید وجود داشته باشه
این هم فضای جالبیه. نه؟ چون می‌بینیم که ایده‌ها از کجا میان؟
وقتی سخت مشغول کارم ایده‌ها به سمتم سرازیر میشن
(کارگاه اولافور الیاسون، برلین)
همکاری بخشی مرکزی از روند کار منه
این اون کاریه که ازش حرف زده بودیم
و این هم رنگ‌هایی که سفارش دادیم
باید برای ایده، زبانی پیدا کنم
و پاسخ به این که اون زبان چیه
شاید کمی به تحلیل کار کمک کنه
«چرا من به سراغ این ایده رفتم؟ چی‌اش برام جالب توجه بوده؟»
اینجا طراحی می‌کنم
چون نمی‌دونم چطور باید کلمات رو سوار کار کنم
قدم بعدی اما زبانه
خیلی خوشحالم که تیمی حرفه‌ای دارم که زبان کار و
طراحی رو دریافت می‌کنن
بعد شروع می‌کنیم به مدل‌سازی
اینجا می‌نویسم «مدل»
اوه، عالی شده
و این مدل‌ها یه جورایی به ایده و
طراحی ابعاد و جسمیت می‌دن و بعد ناگهان، بحث فضا به میون میاد
این کاریه که دارم برای نمایشگاهی در لس آنجلس انجام میدم
توی... آه
توی... یه گالری
اینجا... برای دو ماه آینده
که درباره‌ی کارهای مشابهه
چیزهایی که می‌تونید توی خونه‌تون هم ازش استفاده کنید
باید یک کمی
روشنتر بشه - آره شفاف‌تر -
راست میگی - آره -
نقشم اینه که مطمئن بشم این یه اثر هنریه... و
اونچه که هر تصمیمی رو هدایت میکنه
چگونگی نیست، بلکه چرایی ماجراست
گروه من داره سعی می‌کنه به «چگونگی» برسه
بنابراین نقش من اینه که
کسی باشم که «چرا» رو میگه
لازمه یه کم دیگه بکشیمش؟
آره، یک کم بیارش عقب
زیاد شد
یادمه اوایل کارش
اولافور رو توی کارگاهش دیدم و اون داشت نوری رو
(لاوس بیزن‌باخ، مدیر موزه هنرمای معاصر لس‌آنجلس)
نصب می‌کرد که فکر کردم زرده
اما نهایتاً فهمیدم که
اصلاً رنگ دیگه‌ای رو تشخیص نمیدم
ناگهان همه‌چیز سیاه و سفید و خاکستری شد
کنار چراغی ایستاده بودم که همه‌ی رنگ‌ها رو می‌گرفت
و فکر کردم «وای این یه معجزه‌اس»
خب این یک چراغ تک فام ئه. نورش طوری نشون میده انگار هیچ رنگ دیگه‌ای نیست
منظورم اینه که درواقع هیچ رنگ دیگه‌ای اینجا نیست
چون نور سفیدی وجود نداره که اونارو به ما بازتاب بده
ولی حالا اینو ببینید
اینا رنگ‌های رنگین کمانه رنگ‌های منشوری
تمام رنگ‌ها الان اینجان
یکی از اولین نمایشگاه‌هام
اتاق بزرگ زردرنگی داشت که
توش مردم به دست‌هاشون نگاه می‌کردن و می‌گفتن
«هیچ رنگی اینجا نیست»
مشخص شد که نبود رنگ شما رو
بیشتر به دقیق شدن در سایر چیزها سوق میده
می‌خواستیم بیشتر ببینیم
چون مدیر موزه گفت
«تو که قرار نیست اینجا فقط یه اتاق زرد خالی درست کنی»
اون افتاد... افتاد رو زانوهاش و گفت
«نمیشه فقط یه گل رز قرمز کوچولو روی زمین بذاریم
که وقتی نگاهش می‌کنی... دیگه قرمز نباشه؟»
من گفتم «نه
چون اوموقع کل نمایشگاه میشه درباره گل رز»
بعضی وقتا فکر می‌کنم درگیر «چطور» میشم
و بعد حتی چرایی انجام کار رو هم از دست میدی
از نور زرد بیشتر استفاده کردم
چندتا کار دیگه هم باهاش انجام دادم بنظرم خیلی موجز و مینیماله
بعد وقتی که داشتم با کیوریتور موزه تیت کار می‌کردم
(موزه تیت، لندن)
فکر آب‌وهوا
اومد تو ذهنم
(چیدمان آب وهوا، ۲۰۰۳)
سال ۲۰۰۳ بود
و شخصاً برای خودم زمانی بود که موج آگاهی‌بخشی درباره‌ی تغییرات اقلیمی شروع شده بود
اما پروژه‌ی آب‌وهوا
قرار بود پروژه‌ای طولانی مدت باشه
که نهایتاً مدل بزرگی از فضا رو توش بسازم
که بشه درش راه رفت
(مدل پروژه)
همه‌اش تو فکرم این بود «چطور می‌تونم.
هوا، خلأ و اتمسفر رو بصورت واضحی
بسازم؟»
و اینطوری بود که به مِه رسیدم
به محض اینکه بالا رو نگاه کنید,
می‌خوام جلوی نور آسمون رو بگیرم
اما بعد تصمیم گرفتم که آینه بذارم تا حتی فضا رو بزرگتر نشون بده
(مدل پروژه)
بعد به این فکر افتادم که «چرا فقط نصفش رو نسازم و نصف دیگه
توی آینه می‌افته»
که باید یه جوری
پیشنهاد می‌دادم که دوبرابر قد آدم می‌شد
چون چشم و مغز به راحتی فریب می‌خورن
و خوشبختانه خیلی به مدلش شبیه شد
اون رنگ زرد تک‌فام
یه جور حس اخروی و آن‌جهانی بهتون میده انگار که آسمون مصنوعی بالای سر شماست
به همین دلیل اسمش رو گذاشتم پروژه‌ی آب‌وهوا
و واضح بود که مردم تجربه‌های خیلی متفاوتی ازش داشتن
بعضیا می‌گفتن «وای خدا این خیلی غم‌انگیز و تلخه
درباره‌ی آخرالزمانه»
و بعضی دیگه هم می‌گفتن «میدونی... این درباره‌ی روحیه‌ای غیرمادی ئه
باید یوگا انجام بدم»
و خیلی جالبه که هردوی این نظریات
می‌تونن کنار هم باشن
برای بهره بردن از یک فضا حتماً نباید مثل هم باشیم
و نور زرد فکر کنم مثل یک کلید اساسی
در کل چیدمان عمل می‌کرد
پروژه‌ی آب‌وهوا عامل اساسی‌ای رو در چگونگی
در چک و دریافت هنر معاصر در مردم تغییر داد
این چیزیه که به نوع نگاه شما به دنیا بستگی داره
و این کار، اون رو بسیار مشهورتر و شناخته‌شده‌تر کرد
گرفتیمش. ممنونم از مشا
عالیه
خوبه
چی می‌گید، مثلا «تموم شد؟»
هنوز نه - آها نه هنوز. باشه فهمیدم -
(ایسلند)
حالا ما در سواحل جنوبی
ایسلند هستیم... و اینجا جاییه که پدرم زندگی می‌کرد
پدرم هنرمند بود
فکر کنم در اولین نقاشی‌های پدرم
یه ساحل سیاه رو می‌کشید
شاید همینجا باشه
فیلم‌های پدرم رو داری؟ - آره اینجاست -
هنرمند خیلی فراری بود کلی کارهای مختلف کرد
فکر کنم هم به همین خاطر
نتونست هنرمند موفقی بشه و از این راه زندگی کنه
(الیاس هیورلفیسن ۱۹۴۵-۲۰۰۱)
این پدرمه
وقتی بچه بودم، از این که یه مدل از سر خودش ساخته بود می‌ترسیدم
همیشه هم تو کارگاه پدرم اون
سر بود
که روی پایه قرار داشت
پدرم یک کم خل‌وچل بود
والدینم طلاق گرفته بودن
و چون احتمالاً من با مادرم زندگی کرده بودم
فکر می‌کردم هر کاری که پدرم انجام داده بود، حتماً شگفت‌انگیز بوده
البته که همیشه می‌خواستمش
خیلی دوستش داشتم
وقتی پیش مادرم موندم همیشه برای پدرم نقاشی می‌فرستادم
و پدرم هم مرتباً بهم می‌گفت که کارهای جدید براش بفرستم
و در کل، می‌تونم بگم به خوبی ازم حمایت میشد
ولی چیزی که بیشتر روی من تأثیر داشت این حقیقت بود که
کاری که کردم، اساساً برای این نبود که
نمی‌دونم چطور بهتون بگم
نمی‌خواستم از نظر اینکه مثلاً کارهام باکیفیت باشه، موفق باشم
ببینید من الان بچه دارم
و سعی نمی‌کنم به بچه‌هام
فشار بیارم
این
این... یه جورایی امروز غلط به نظر میرسه. نه؟
اما درحقیقت والدین خودم هم
نخواستن که حتماً برم و یه کاری انجام بدم
جالبه
این هم میره لس آنجلس؟ - آره میره -
خیلی خب باید روی نورها کار کنیم ببین اینا میاد اینجا
درسته، خب ما این رو هم داریم
این خیلی بده اصلاً جواب نمیده
باشه
خب این یکی خیلی نورش زیاده و سفیده
درسته - که بخواهیم روی دیوار چیزی بسازیم -
الان خیلی بهتر شد
این خیلی بهتره - آره؟ -
بریتا، ممکنه روشنش کنی؟ - البته -
خیلی باحاله که بنفش اینقدر تیره شده دیگه سیاه بنظر میرسه
اما وقتی از نزدیک نگاهش می‌کنی یه بنفش خیلی خیلی عمیق رو می‌بینی
یه جورایی حیفه
بفرستیمش
نه... این نیست این رو نگه میدام
نه. نه. این برای نمایشگاهه
ای بابا وحشتناکه
چه چیزی فضا رو قابل تحمل و جامع‌تر میکنه؟
بدن راهنمای خوبیه
کی درباره‌ی بدن چیزهایی می‌دونه؟
رقصنده‌ها
فکر کنم ۱۹۸۳ بود
یا اوایل ۱۹۸۲، بهرحال اون اوایل
تو ویترین یه مغازه، این آدما داشتن لال‌بازی می‌کردن، و ادای مانکن درمیاوردن
و مثل ربات حرکت می‌کردن
اون واقعاً تماماً مغز من رو تحت تأثیر قرار داد
انگار که یه نوری دیده باشم
انگار که یه دنیای تازه به من داشت گشوده میشد
و دیگه نمی‌تونستم مثل ربات‌ها تکون نخورم
و چون خیلی زود شروع کرده بودم
بعدتر به یه مد روز تبدیل شد
من و چند نفر دیگه
تو این کار خیلی ماهر شده بودیم
تو مراکز خرید و کافه‌ها
و سالن‌ها و کلوپ‌ها می‌رقصیدیم
و در آخر روز تو وجودم اعتماد به نفس بالایی رو حس میکردم
این ماجرا به من خیلی یاد داد بخصوص درباره‌ی جسمیت و فضا
رقصیدن اثر مهمی روی من داشت
به هندسه و حرکت خیلی علاقمند شدم
من دارم... دارم با این آینه بازی می‌کنم
خیلی جالبه، یه آینه‌ی دوار ئه
خب
حالا اینو ببینید... من این کار رو می‌کنم
دیدید؟ حالا نشونتون میدم یه آینه‌ي آهسته کننده‌اس
صبر کنید صبر کنید
دیدین؟ خب زمان اینجا
میتونه کُند بشه
الان روشنه
و حالا هم خاموش
خیلی از این... از این خوشم میاد
بذارید دوباره امتحان کنم
می‌تونم یه چیزایی اینجا بهتون نشون بدم
ولی مشخصاً حقیقت اینه که
این یه آینده‌ی گرد نیست
یه آینه‌ی تخم‌مرغی شکله من این آزمایش رو که با شکل‌های متغیر
انجام میشه خیلی دوست دارم
ببینید وقتی بهش نگاه می‌کنید
مثلاً این شکلی
از یه زاویه‌ی خاص می‌بینیدش
دایره‌ای به نظر میرسه
این کلک خیلی زیاد استفاده میشه و من خیلی ازش خوشم میاد
الان سرگرم آزمایش با این هستم
به ایده‌های درباره‌ی فضا و شکل خیلی علاقمندم
همیشه ترکیبی از طبیعت و طراحی وجود داشته
به کسایی مثل باکمینستر فولر بسیار علاقه دارم
گنبد میله‌ای اون ثابت کرد که بسیاری از اهداف
(باکمینستر فولر، معمار)
ما برای فضای بهینه، نامکشوف موندن
من اومدم اینجا، به ایسلند
یکی که باکمینستر فولر رو از نزدیک می‌شناخت
اسمش اینار تورستین بود
می‌خواستم مجسمه‌ای با الهام از کار فولر بسازم
بعد اینار گفت «اوه، من کارهای ریاضی و فرمول‌هاش رو بلدم»
اون اومد و برای ۱۵ سال در استودیو مشغول کار شد
اینطوری بود که من با دانشمندان
و معماران شروع به کار کردم
به این ترتیب رشد زیادی پیدا کردم
کمی شبیه به کارهای خودم
اما با پدیده‌های طبیعی
علاقه‌ام به هندسه درواقع از علاقه‌ام به جهان نشئت می‌گیره
خب، در کارگاه
ما خیلی با هندسه سروکار داریم و
گروهی از سیستم‌های فضایی کاملاً از طبیعت الهام گرفته شدن
برای مثال این یکی از اوناست ستون‌های سنگ بازالت
این.. این سنگ‌های بازالت درواقع از
یک آتشفشان در زیر توده‌های کوخ یخی ایجاد شدن
این انجماد سریع باعث کریستالی شدن سنگ شده
وقتی برای اولین بار دعوت شدم که
در پروژه طراحی هارپا شرکت کنم
که ساختمان کنسرت و نشست در ریکاویک هستش
مسئولان پروژه می‌خواستن نشانی از ایسلند در کار دیده بشه (هارپا، ریکاویک، ایسلند)
ما در کارگاه با هندسه و طبیعت و بسته‌بندی کار می‌کردیم
و همینطور این سنگ‌های بازالت و این که چطور کریستالی میشن
نمونه‌ی خیلی خوبی از اینه که طبیعت چطور فضا رو شکل میده
اینار تورستین تحقیقات فوق‌العاده‌ای رو هندسه‌ی پنج وجهی انجام داد
اما مهم‌تر از اون ما تونستیم قضیه رو
به درون یک ساختار معمارانه گسترش بدیم
یه قالب فضایی ساختیم
که خیلی استوار و قوی بودن
و درواقع برای ساختن چنین نمای
قدرتمندی، از مواد خیلی کوچیکی استفاده کردیم که
برای مثال، کل سقف رو هم نگه میداره
بدنه‌ی ساختمان درواقع
این کیفیات ناپایدار رو تقویت می‌کنه
علت این که نما رو یه کمی
اینجوری... چرخوندیم
اینه که وقتی نور زمستان می‌تابه
مثل... مثل آینه عمل کنه و
نور آفتاب رو کمی بتونه به داخل بیاره
و بعد، سقف هم نور رو به ساختمون منتقل می‌کنن
چون نور به کف بنا می‌رسه
و ایده‌ی این که بتونی یه جوری نمای
بیرونی رو حرکت بدی تا حس زنده بودن به بنا بده
ما از یه جایی تو ریاضیات شروع کردیم
بعد تبدیل به طبیعت شد و طبیعت به مهندسی تبدیل شد
و بعد به پوسته بدل شد پوسته‌ای برای سالن کنسرت و اجتماعات
روند خارق‌العاده‌ای بود
بعد از هارپا گفتم «بیایید شرکت معماری راه بندازیم»
اینم فولاده؟ - آره، و همه چیز بازه -
به سمت آب و باران روباز کار شده
انگار درواقع بخش‌هایی از یک کشتی هستن
خیلی جالبه. دوستش دارم
درواقع یه کارگاه در دل کارگاه ما باز شده بود
و معماری به جزئی از فعالیت‌های ما بدل شد
ساختمانی که اخیراً در دانمارک افتتاح کردیم
بهش میگیم فیوردانهوس
چون این یه «هوس» یه خونه است
که روی آب ایستاده (فیوردانهوس، ۲۰۰۹-۲۰۱۸)
بنا پیچیده بنظر میاد
اما درواقع شیوه‌ی طراحی و ساختش خیلی ساده است
(سباستین بهمان، مدیر طراحی)
خب این مدل کاره
پوسته‌ی کار به واسطه‌ی این ستون‌های منفی ایجاد شده
می‌بینی که این یکی اینجا جا می‌گیره
و میاد این کنار
و بعد هماهنگ میشه
این ورودی‌های سهمی‌گونه هستن
و این فضاها به‌عنوان
بالکن، فضاهای باز یا مثلاً دفتر کار می‌تونن استفاده بشن
اگه از یه دیوار دارای انحنا عکس بگیری
یه جورایی تخت بنظر میرسه
ولی اگر جلوش تکون بخوری پرسپکتیو دیوار خمیده خیلی تغییر میکنه
بعدش دیگه قضیه ساده و راحت میشه
فکر می‌کنم مرز مشترک هنر و معماری به پیشرفت هردو کمک میکنه
اینا نقشه‌های فنی نمایشگاه لس آنجلس هستن
خب پس اشکالی نداره اگه یه آینه اینجا روی دیوار باشه
بعد هم با این تموم میشه ه
آره ولی شاید اگه حرکتش بدیم یک کم بیاد اینطرف‌تر
بعدش کار رو می‌تونیم بذاریم
این وسط قرار بگیره
امتحان می‌کنیم. شاید این یکی به دردمون نخوره
چون وجود اون قطب‌نما تو فضا خیلی زیباتره
و بعد این و اون یکی
خب عالیه همینه
برم خودکارم رو بیارم
همیشه درگیر امر درک و دریافت بودم
نمونه‌های زیادی هستن که از نظر تاریخی میگن
ما چطور انتخاب کردیم که از چشممون استفاده کنیم
اولین آینه‌های دنیا
از ابسدین سیاه ساخته شده بودن (سنگ سیاه آتشفشانی)
مردم به پارک‌ها می‌رفتن و
از توی آینه پشت‌سرشون رو می‌دیدن
جلوت آینده رو داری و اگر آینه رو بالا بگیری
جایی رو که ازش اومدی می‌بینی گذشته رو می‌بینی
وقتی هنرمند جوان‌تری بودم
هنوزم یه کم جوونم دیگه. نه؟
ولی وقتی هنرمند تازه‌کاری بودم
از دانمارک اومدم آلمان
نمی‌تونم بگم راحت بود چون همه‌چیز رو برای این کار وقف کردم
تا بتونم دنبال خواسته‌هام برم
فکر کنم سال نو تازه در دو تا آلمان (شرقی و غربی) شروع شده بود
با اون نشانه‌های ماندگار انگار خیلی ازش نگذشته
سال ۱۹۸۹ بود
پتک... وقتی ضربه زد
دیوار برلین فروریخت
حتی اهالی آلمان شرقی هم بنظر هیجان‌زده بودن
من و چند دانشجوی دیگه یه ماشین کرایه کردیم و رفتیم برلین
بعد ناگهان میدیدی مردم از شرق دارن میان
خیلی اثرگذار بود
(مسافر نابینای تو، ۲۰۱۰)
منظورم اینه که فهمش سخته
فهم اونچه که درواقع اونا دیدن سخته
چطور چیزی رو که ذهنی ئه، عینی کنم؟
روندیه که خیلی حساس و ظریفه
وقتی اومدم آلمان
فکر کردم میرم به دنیایی که مثل همه‌ی هنرمندای دیگه بشم
ولی کار اونا خیلی خوب بود
من به خودم می‌گفتم
«عمراً موفق نمیشم»
می‌گفتم «اگه قراره چیزی بگم
بهتره که خودم باشم»
(نمایشگر حقیقت، ۲۰۱۸)
دوست دارم که مسئولیت تجربه‌اندوزی از اثر هنری رو به
مخاطب بدم
نمایشگر حقیقت یه فضای خیلی بزرگه که
یه جور بالکن برای ورود داره
خب،‌ این فضای شخصیه. درسته؟
بعد در این فضا سقف با این خرپاهای
مثلثی فوق‌العاده حضور داره
بعد فکر کردم «شاید بشه که
سازه‌ای که سقف رو نگه داشته، برجسته کرد»
بعد یه سری لامپ گذاشتیم اینجا
و بعد هم سایه‌هاش رو داری
که دارن از سمت سقف منعکس میشن
اگر منبع نور رو حرکت بدی اونا هم تکون می‌خورن
یه جورایی خیلی جالب بود
اگر دو نور داشتی که در جهات مختلف حرکت می‌کردن
سایه‌ها هم در هم تکون می‌خوردن و بعد نوسان و فیلم بوجود می‌اومد
علاقه‌اش برای دخیل کردن معماری
فکر می‌کنم رویکرد خیلی هوشمندانه‌ای هستش
و احتمالات رو به حداکثر می‌رسونه
فراموش نکنید که یه فرد اینجاست
سلام. آدم کوچولو
خیلی عظیم بود
خیلی تجریدی بود
دیدن این سایه‌های متحرک بزرگ یه جورایی رویایی بود
خیلی آرامش‌بخش بود
فکر کردم باید صدا هم بهش اضافه کنیم
دوست هنرمند من یانچی صدای جابجایی پیانو و
صدای ساختن پیانو رو ضبط کرد
بعضی آدما توش
جرثقیل‌های شهری، بندرگاه و
سیستم‌های مدرن رو می‌دیدن
بعضی‌ها هم نقاشی‌های انتزاعی و فیلم رنگی
چیزهایی مثل تصاویر توهم‌زا
لایه‌ی زیرین این ایده قدرت دادن به بیننده بود
و چیزی که خیلی اساسی و حیاتیه
موزه‌ها کلی توضیحات می‌ذارن تا مطمئن بشن مخاطب قضیه رو فهمیده
ولی گاهی می‌بینی که
«باید خیلی احمق باشم که اینهمه توضیح دادم»
بنابراین وقتی میگم بیننده‌ی اثر هنری
اونقدر باهوشه که در ساخت روایت اثر مشارکت می‌کنه
بهش این حس رو می‌ده که «خب منم یه چیزایی حالیمه»
وقتتی بچه بودم طراحی کردن رو خیلی دوست داشتم
و پدرم هم مثل همه بهم
میگفت بشینم روی کاغذ طراحی کنم
میدونی... قلم رو اینور و اونور بکشم
و بعد یهو زمینه‌هایی بوجود اومد
البته که این‌ها طراحی‌ها و نقاشی‌های انتزاعی بودن
ولی درواقع تمرین کردن همون تجربه کسب کردنه
و یا، همون خیال‌پردازیه
و رسیدن به دیدن چیزهایی که پنهان شدن
خب بیایید گربه رو اینجا نشونتون بدم
اینا چشماشه
یه چشم دیگه
اینم شاید دماغش باشه
اینم از اینطرف
خوبه
بعدش هم اینو می‌ذاریم
اینم یه گوش یه گوش دیگه هم هست. نه؟
دیدید؟ خب این گربه‌ی من
یه جورایی شیرماننده
وقتی به بچه‌ها می‌گم که مثلاً «یه ماشین برام میکشی؟»
خیلی سعی می‌کنم بهشون بگم که فقط قضیه ماشین نیست
بیشتر مهم اینه که
«آیا از تخیلت برای دیدن ماشین استفاده میکنی؟»
بریم
ایول. از زمان بچگی از این کارها نکرده بودم
هرچقدر استودیوم گسترش پیدا می‌کرد
شروع کردم با گروه‌های مدافع و فعال کار کردن
و امروز استودیو ترکیبیه از
اثر هنری عادی
اما یه جورایی درگیر سیاست هم شدیم
و فکر کردن رو به عمل منتقل می‌کنیم
فکر کردم باید بفهمم که آیا
آیا هنری که کار می‌کنم، قابلیت اضافه شدن به
به یه جور... مثلاً
کار فعالانه رو داره یا نه
اینطوری بود که پروژه‌ی کشیک یخ بوجود اومد
ما چطور آب‌وهوا رو مشخص می‌کنیم
و بهش فکر می‌کنیم؟
پروژه‌ی کشیک یخ خیلی ساده و سرراست بود
توده‌های یخی از گرینلد
از کوه یخی که داره آب میشه، می‌اومد
و میذاشتیم‌شون تو خیابون
(کشیک یخ، ۲۰۱۴)
مردم دورش راه میرفتن
بهش دست می‌زدن بهش گوش می‌دادن
آب شدن و محو شدن یعنی همین (کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل، پاریس، ۲۰۱۵)
درواقع در همون لحظه داشت آب میشدن
داریم از همچین چیزی حرف می‌زنیم
دستشون رو می‌ذاشتن روش و می‌گفتن
«خیلی سرده»
البته که همه میدونن یخ سرده، چون یخه. نه؟
اما تغییرات رفتاری خیلی بیشتر برمبنای احساسات بود
خیلی ساده است
اما سادگی فریبنده هم هست
چون قراره که محو بشه و می‌دونیند که داره محو میشه
اون می‌تونه یه چیز خیلی زیبا بسازه
که حتی افکار نادیده رو هم جادو میکنه
این نشان یک هنرمند واقعی و بزرگه
این پایین چه منظره‌ی خوبی داره
آره
اینجا
وقتی خیلی جوون‌تر بودم
اینجا
(ژورفین کلوگارت، نویسنده)
میدونی... یخ می‌اومد پایین
آب به این سمت حرکت می‌کرد آره یادمه
اون... اون توده یخ شکست؟ - آره... آره -
آره ولی هنوز اینجا زیباست - درسته -
میدونی. به اینجا نگاه می‌کنیم و فکر می‌کنیم ازش دانشی داریم
خیلی مهمه که هدف داشته باشیم و امیدوار باشیم
درسته
یه تیکه یخ
شاید بشه بگیریمش - بیا یه امتحانی بکنیم -
بیا امتحانش کنیم - ببینیم میشه یخ رو بگیریم یا نه -
گرفتیمش
خب
یه فریزر می‌خواهیم
یه بزرگش رو - آره -
اثر هنری قشنیگه - دقیقاً -
شایدم یه شعر زیبا - درسته -
آره
اونا حبابن؟ - آره -
توی حباب هواست، وقتی میاد بیرون
یه حباب هواست که مال ۵هزار سال پیشه
منظورم اینه که اونچیزی که قشنگه، اینه که همونطور که آب
آره - یه جورایی بیرون هم میاد -
درسته
اگه خیلی ساکت باشیم و بشینیم و کمی صبر کنیم
یخ شروع می‌کنه به صحبت با ما
و مثل پاپ‌کورن صدا میده
درواقع محو نمی‌شه بلکه پراکنده میشه و میرسه
درواقع درباره‌ی حضوره... وجود داشتن
اگه می‌خواهیم کاری برای اقلیم بکنیم باید کار مشخصی باشه
باید جنبه‌ی جسمانی داشته باشه
و فرهنگ هم همینه. نه؟ فرهنگ وسعت عظیمی از جسمیته
این... این وارد دنیای ما شده
من با نور خیلی کار کردم
نور برای خیلی چیزها اساسی محسوب میشه
هم‌چنین شروع به سفر کردم و فهمیدم
از هر هشت نفر در دنیا یک نفر
به منابع انرژی دسترسی نداره به نور دسترسی نداره
خب این درواقع خورشید کوچولوی ماست
پشتش یه صفحه‌ی خورشیدی داره
که وقتی اینطوری نگهش دارم درواقع دارم شارژش میکنم
و برای کل شب، نور دارم
(خورشید کوچولو، ۲۰۱۲)
حالا درست کف دستم منبع پایداری از انرژی دارم
بهش می‌گم نگه داشتن خورشید با دست
ولی درباره‌ی حق دسترسی به خورشید
هیچکس نباید تو تاریکی بشینه
اینارو به موزه‌ها با قیمت بالاتری می‌فروشیم با علم به اینکه فروشگاه موزه‌ها آنلاین هستن
و با سود حاصل از فروش لامپ‌ها رو به مناطق محروم می‌بریم
تو اون مناطق
بطور هفتگی ۱۰۰ میلی‌لیتر نفت چراغ می‌خرن
که پولش می‌تونه صرف چیزهای دیگه بشه
این وارد اقتصاد میشه نه بیرون میره و نه از صنعت نفت حارج میشه
خیلی مهمه که درباره‌ی وضعیت اقلیمی حرف بزنیم
اونم به زبانی که همه‌اش آه و ناله نباشه
مهمه چیزهایی طراحی کنیم که نگرشی مثبت داشته باشن
میشه فکر کردن رو به عمل کردن تبدیل کرد. میشه
(لس آنجلس، کالیفرنیا)
گالری‌ای که باهاش کار می‌کنم اینجا در لس آنجلس یه سالن جدید باز کرده
خیلی هیجان‌انگیزه چون اولین نمایشگاهم در اینجاست
و اولین باره که این کارها رو نشون میدم
دوستشون دارم
خیلی قشنگ شده
اصلاً یادم نمیاد که تو کارگاه اینطوری بوده باشه
خیلی خوبه که با آینه اثر هنری بسازیم می‌تونم موهام رو توش مرتب کنم
هنر قابلیت دنیاست برای
جستجو و داشتن ارتباطی معناداره
گرهارد ریشتر نقاش آلمانی میگه «هنر والاترین شکل امیده»
از صمیم قلبم عاشق کار هنرم
خب، چرا این قسمت رو دیدید؟
منظورم اینه خیلی خوشحالم که دیدید
ولی مهمه که راجع به خودتون فکر کنید. درسته؟
براتون چی داره؟
شما دقیقاً اینجا چه کار می‌کنید؟
درواقع درباره‌ی توانایی دیدنه
به طرز شگفت‌آوری مهمه که از شکست‌هامون درس بگیریم
تا بفهمیم که میشه بیشتر دید و بتونم اثر بذارم
تأثیر حداقلی
بسته به این که کجای دنیا هستید
کیفیت نور روز متفاوته
این نور روز در برلینه
و این هم نور فوق‌العاده‌ی آفتاب در لس آنجلس
البته درست مثل ترافیکش خیلی معروفه
ما تو خیابون درست
جلوی گالری ایستادیم
این هم رنگ نور روز در ایسلنده
درست بیرون کارگاه من
حتی همین جمله‌ی ساده که
«ای بابا این که نور خورشیده»
درواقع خیلی متفاوته
(هونولولو، هاوایی)
(بوگوتا، کلمبیا)
(پوئبلا، مکزیک)
(تل آویو، فلسطین اشغالی)
(ایروان، ارمنستان)
(کیپ تاون، آفریقای جنوبی)
لحظه‌ای که ببینی واقعیت چقدر متغیره
و به تغییرات وابسته است
خب، شمال اینطرفه
برلین، و کارگاه من هم اینطرفه
نه؟
اینطرفه
خوبه آخر سر گم نشدیم